Sedef Hastalığı (Psoriasis) Nedir?

Sedef Hastalığı (Psoriasis) Nedir?

Psoriasis; pembe - kırmızı, hafif kabarık bir zemin üzerinde beyaz, kalın, parlak ve kuru kepekler gözlenmesi nedeniyle halk arasında sedef hastalığı olarak adlandırılan bir deri hastalığıdır. Dünya nüfusunun yaklaşık %2’sinde görülür. Her yaşta belirebilen bu hastalık, beklenmedik bir şekilde ortaya çıkıp kaybolabilir. Sedef hastalığı; bazı hastalarda birkaç ay veya birkaç yıl sürerken, bazı hastalarda ise ömür boyu aralıklı bir şekilde seyredebilir. Bulaşıcı bir hastalık değildir.

Sedef hastalığı çoğunlukla hafif bir şekilde seyretse de döküntülerin şiddeti kişiden kişiye değişebilir.  Psoriasis vulgaris, sedef hastalığının en sık karşılaşılan formudur. Lezyonlar çoğunlukla diz, dirsek, saçlı deri gibi bölgelerde görülür. 

Sedef Hastalığının Nedenleri Nelerdir?

Sedef hastalığının sebepleri halen tam olarak bilinememektedir.  Sağlıklı bir kişide deri hücreleri 28-30 günde olgunlaşmaktadır. Sedef hastalarında ise bu süre 3-4 güne kadar inebilmektedir. Hızlı çoğalan hücreler deri üstünde birikerek kepeklenmelerin oluşmasına sebep olur. 

Sedef hastalığı için gösterilen en önemli risk faktörü genetik etkilerdir. Aile hikâyesinde sedef hastalığı bulunan kişilerin bu hastalığa çok daha fazla yatkın olduğu belirlenmiştir.  Sedefe yatkınlığı olan kişilerde hastalığı tetikleyen bazı durumlar ise şu şekilde sıralanabilir: 

• Boğaz ya da deri enfeksiyonları
• Stres
• Sigara içme
• Aşırı alkol tüketimi
• D vitamini eksikliği

Sedef Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Sedefteki yamalar, üzeri gümüş rengi kabukla kaplı kızarıklıklardır. Bunlar değişik şekillerde ve boyutlarda olabilirler. Saçlı deride kepekler yığın oluştururlar ve bu nedenle kızarıklığı görmek mümkün olmayabilir.  Sedef hastalığının çeşitlerine göre belirtileri de değişmektedir:

Plak tipi psoriasis: Sedefin en yaygın formudur. Plaklar vücuttaki herhangi bir yerde oluşabilir. Kaşıntılı ya da acı verici olabilen bu plaklar, bazen çok sayıda bazen de az sayıda olabilmektedir. 

İnvers psoriasis: Bu tip sedefler; koltuk altı, kasık, göğüs altı gibi kıvrım yerlerinde sınırlı kalmaktadır. Bu bölgeler nemli olma özelliğine sahip olduğu için sedeflerin kepeklenme olmaksızın, kızarıklık ve kabarıklıklara yol açtığı görülür. Mantar enfeksiyonları, sedefin bu tipini tetikleyebilmektedir. 

Tırnak psoriasisi: Sedef tırnaklarda da yerleşebilir ve hatta yalnızca tırnakta da görülebilir.

Sedef Hastalığının Tanısı Nasıl Konur?

Çoğu durumda sedef hastalığı tanısını koymak oldukça basittir.

Fiziksel muayene ve tıbbi hikâye: Doktor, hastanın tıbbi geçmişini alıp; cilt, kafa derisi ve tırnakları inceleyerek sedef hastalığını teşhis edebilir.

Deri biyopsisi: Doktor sedef tanısı koyarken nadiren de olsa küçük bir cilt örneği (biyopsi) almaya ihtiyaç duyabilir. Alınan numune, sedefin tipini belirlemek ve diğer hastalık şüphelerini ortadan kaldırmak için mikroskop altında incelenir.

Sedef Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Sedef hastalığı, uygun tedavilerle kontrol altına alınabilmektedir. Kepeklenmelerde azalmalar ya da tamamen kaybolmalar görülse de her zaman için geri gelme ihtimalinin olduğunu unutmamak gerekir. Sedef hastalığının tedavisi hastalığın şiddetine göre değişiklik gösterebilmektedir. 
Sedef tedavisi temelde üçe ayrılır:
1.Topikal (yerel) tedaviler: Bu tedavi çeşidi krem, merhem ve losyon gibi ilaçların doğrudan deriye uygulanması ile gerçekleşir. Sedefin hafif olduğu rahatsızlıklarda bu en uygun tedavi şekli olacaktır. Topikal steroidler, katranlı ürünler ve vitamin D analoglarına ek olarak kullanılan nemlendiriciler,

derideki kurumanın giderilmesine yardımcı olur ve kepeklenmelerin azalmasını sağlar. 
2. Fototerapi: Fototerapi; ultraviyole ışığın (güneş ışığının tedavi edici özellik taşıyan dalga boyları) değişik formlarının ve bazen de özel tabletlerin kullanılmasıyla uygulanan bir tedavidir. Sedef çok yaygın olduğunda, topikal tedavilerle düzelmediğinde ya da tedaviden hemen sonra tekrarladığında bu tedavi yöntemi kullanılır. 

Fototerapi tedavisinin en basit ve kolay uygulanabilen yolu, kontrollü miktarda güneş ışığı almaktır. 
3. Sistemik tedaviler: Ağızdan alınan ilaçlarla uygulanan tedavi çeşididir. Tedavinin getirdiği yan etkiler sebebiyle, daha basit yollarla hastalık kontrol altına alınabiliyorsa bu tedaviye başvurulmaz. Tedaviye başlamadan önce doktor tarafından hastaya tedavinin riskleri konusunda gerekli açıklamalar yapılır. Kadın hastalar sistemik tedavi aldıkları sırada gebe kalmamalıdırlar. Erkek hastaların da bu tedaviyi alırken çocuk sahibi olmamaları önerilmektedir.